د ژبو نړيواله ورځ؛ هر ماشوم په خپله ژبه د زده کړې حق لري!

الله جل جلاله چې څه پيداکړي، په هغو ټولو کې يې حکمت ايښی وي؛ د ځينو په حکمتونو مونږ پوهيږو او په ځينو زمونږ سر نه خلاصيږي. الله جل جلاله انسانان په مختلفو ژبو سره نازولي، چې په حکمت يې الله جل جلاله ښه پوهيږي. حکِم الله جل جلاله وايي: «ومن ایته خلق السموات والارض واختلاف السنتکم والوانکم ان فی ذلک لایت للعلمين». (روم: ۲۲) يعنې: او د هغه د نښانو يوه برخه د اسمانونو او زمکې پيدايښت او ستاسو د ژبو او رنګونو اختلاف هم دی. يقيناً په دې کې د پوهانو لپاره سترې نښانې دي.
دا چې الله جل جالله انسانانو ته مختلفې ژبې ور بښلې او په ډول ډول ژبو يې نازولي، خو ود دوی ترمنځ غوره والی او تفوق په ژبو نه دی بناء، بلکې د فضليت لپاره يې بل معيار ايښی دی، الله جل جلاله وايي: «يايها الناس انا خلقنکم من ذکر وانثی وجعلنکم شعوبا و قبايل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقکم ان الله عليم خبیر». (حجرات: ۱۳) اې خلکو! حقيقت دا دی چې مونږ تاسو ټولو له يوه سړي او ښځې پيداکړي ياست. او وتاسو مو په مختلفو قومونو او کورنيو ځکه وېشلي یی، څو يو بل وپېژنئ. په حقيقت کې د الله جل جلاله په نزد په تاسو کې تر ټولو عزتمتن هغه دی، چې په تاسو کې له ټولو څخه زيات متقي وي، باور وکړئ، الله جل جلاله په هر څه پوه، له هر څه باخبره دی.
د يوې ژبې ويونکي هم د بلې پر غږېدونکو باندې غوره والی او فضليت نه لري. د فضليت او بهتري معيار الله عزوجل تقوی ګرځولې ده.
هر چا ه خپله ژبه ګرانه ده، هر څوکو خپلې ژبې ته خدمت کوي، نو له تبعيض او تعصب پرته د خپلې ژبې په ګرانښت او خدمت کې څه خبره هم نه شته، آن لا دا چې که يو شخص د خپلې ژبې پر مټ د اسلام د سپېڅلي دين خدمت کوي او د دعوت او تبليغ په سلسله کې له خپلې ژبې کار اخلي، نو دا د ثواب او اجر ګټلو باعث دی. اما پر خپله ژبه وياړ او فخر کول او په نورو پورې خندا؛ دا د ګناه لامل جوړيږي.
ژبې يا د ژبو اختلاف د الله جل جلاله له نښو او نښانو څخه يوه نښه ده، بل څه نه دی.
د هرې ژبې ويونکی بايد پر خپله ژبه د دين (اسلام) لپاره کار وکړي، که هغه د ويناوو او خبرو اترو له لارې وي او که د ليکنو پر مټ وي، نو که چېرې د هېواد ليکوالان د دين په اړه ليکلو ته ملا وتړي او ليکل پېل کړي او د هېوادوالو په ژبو ليکل وکړي، نو خدمت به يې کړی او مسؤليت اداء کړی وي. او همدارنګه که له نورو ژبو څخه اثار، چې د اسلام په اړه وي او هغه را وژباړي، نو دا به ډېر غوره او ګټور وي.
مونږ فی الحال له نورو ژبو څخه پښتو ته د ژباړې سخته اړتيا لرو، ځکه په عربي باندې ډېر کتابونه کښل شوي او اوس هم ليکل کيږي؛ خو پښتو ته هماغه اثار نه دي ترجمه شوي او دا ستره تشه (خلا) لا تشه پاتې ده. يوه ملګري ويل، چې په نړۍ کې په کومه ژبه کتاب وليکل شي. نو اېرانيان په مياشت کې دننه دننه هغه په خپله ژبه فارسي باندې وژباړي او خپله ژبه پرې بډايه کړي. ولې متأسفانه چې زمونږ په هېواد کې د ژباړې بهير ډېر پڅ روان دی. د ژبو د نړيوالې ورځې په مناسبت پروګرامونه جوړ شي، غونډې او جلسې به دايرې شي، ويناوال به ښې غورې او لاپې ووهي؛ غرونه به غوښه او سيندونه به ښوروا کړي. ولې په عمل کې به بيا د هيڅ څرک هم و نه لږيږي.
بناءً لازمه ده، چې د هېواد ليکوالان سره راغونډ شي او له هر څه پرته او پورته د اسلام لپاره ملا وتړي او په پښتو ژبه لیکنې او ژباړې وکړي، خو د دې لپاره اړينه ده، چې يوه اداره او وټولنه جوړه کړي او هغه چارې منظمې او سمبال کړي.
يعنې هغه اداره وکړای شي، د مسلمانانو، اسلام، هېواد او نورو ګټورو معلوماتو کتابونه راغونډ او له نظره يې ښه تېر کړي، بیا يې ژباړن ته ورکړي او هغه يې و،ژباړي. زما له نظره داسې کتابونه تېر شوي، چې هغه په يوه وخت کې څو ژباړونکو جلا جلا ترجمه کړي، عنې يو کتاب دی، مختلفو کسانو ژباړلي دي.
چې ليکوالان يوه اداره، ټولنه او مجمع و نه لري، تر هغه خپل دين او خپلې ژبې ته خدمت نه شي کولی. واحده اداره، مشترکه اداره د ټولو ليکوالانو متحده اداره؛ هسې خو هر ځای خپرندويه ادارې شته، چې په ډېر ټيټ کيفيت کتابونه چاپوي او خپروي، جېب ډکول يې موخه وي. چې اداره وي، نو ترجمه کېدونکی کتاب به وګوري؛ په ژباړلو ارزي، که نه؛ که ارزي بايد ژباړه د ادارې له لوري وکتل شي، نيمګړتياوې يې اصلاح او بيا چاپ شي.
زمونږ بله بدمرغي دا ده، چې د اسلامي علومو تعليمي او تدريسي نصاب مو په خپله ژبه نه دی، هغه هم په فارسي کښل شوی، د صرف او نحوې لومړني کتابونه په فارسي ليکل شوي، چې دا د طالب لپاره خورا ستونزمن دي، نوموړی به اول په فارسي عبارت ځان پوه کو او بيا به له درسه اخذ کوي. همداشان د اسلامي علومو (نظامي درس) نصاب له ستونزو ډک دی او کله که څوکو د دې د اصلاح او اسانه کولو خبره وکړي، نو ډېری وروڼه خپه کيږي، اوس ډېرې مدرسې هم تاسيس شوې چې هغویو په زاړه نصاب کې ترميم کړي، کتابونه يې په پښتو اړولوي او يا ې له سره د نصاب لپاره نوي کتابونه کښلي چې هغه خورا ګټور دي.
بناءً په کار ده، چې د درس نظامي په نصاب کې اصلاح او وسمون رانمځ ته شي، همداراز د ښوونځيو نصاب کې هم ستونزې شته، په ځانګړي ډول په ځينو خصوصي ښوونځيو کې د نصاب کتابونه نه لوستل کيي، د هغه پر ځای د بهرنيو ښوونځيو نصاب په انګليسي ژبه زده کوونکو ته تدريسوي، نو شاګردان اړ دي، لومړی په انګليسي هغه عبارت زده کړي او بيا اخذ ترې وکړي.
دواړه نصابونه تجديد ته اړتيا لري، بايد دواړه په خپله ژبه وي؛ ځکه هر ماشوم حق لري، په خپله ژبه زده کړې وکړي.
ليکنه: عباس عابد

Related Articles

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *

Back to top button
%d bloggers like this: